ગરમી-ઠંડી, ભીડ-શાંતિ વચ્ચે દેશમાં મુસાફરીનો નવો અધ્યાય લખનાર મેટ્રો સુવિધા ખરેખર એક પ્રકારની સામાજિક ચકાસણી બની ગઈ છે. ચોખ્ખા ઊભડે કામકાજ, શીતળ પુતળા ફ્લોરો અને ગಟ್ಟિયું શાંત વાતાવરણ—આ બધું એક સંદેશ આપે છે કે ગુજરાતની જેમ આખા દેશમાં ‘નિષ્કરચો’ રૂઢિગત દૃષ્ટિ બદલવાની મિશન શરુ થઇ છે. આ પ્રયત્ન ‘viksit bharat’ના દ્રષ્ટિકોણમાં એક નબળો નહીં પણ મજબૂત ઈજળ બની રહ્યું છે.
મેટ્રોમાં ફૂટપાથ અનેક વખત શાની સમક્ષ નમું નડે છે, પણ અહીં કોઈ પણ કચરો ફેંકતો નથી. જાહેરાતો પ્રતિભાવો દિવસે-દિવસે સંભળાય છે, એટલે કે કોઈ ચીખપો વ્યક્ત કરી પોતાની ઊંચાઈ છાપી શકતો નથી. અને પાણીની બોટલના પ્લાસ્ટિકના આછાં-વતેળાં ટાપ કોકણી ઘોડા જેવી કોઈ તાદાદ વગર ‘કાર્ડ ટૅપ’ થવાનું શ્રદ્ધાપૂર્વક અભિવાદન બની ગયું છે.
આ વ્યવહારિક પરિવર્તન ‘vision 2020’ અને ‘vision 2047’ જેવા vision visionary documentsમાં દર્શાવેલ viksit bharat ના લક્ષ્યો સાથે ગૌણ સંકળાયેલું નથી. સરકારની ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર યોજનાઓ, સહાયક નીતિઓ અને નાગરિકના સંવેદનશીલ વલણે એકસાથે દેશની ચહેરા ચમકાવી છે. મેટ્રો ઝડપથી ફેલાતા શહેરોને બનેલા ટ્રાફિક-લોજિસ્ટિક્સની મુશ્કેલીઓથી છુટકારો આપતું એક સૂત્ર બન્યું છે.
અધિકારીઓ, સ્થિરતા અને નૈતિકતા અંગે હાઈકોર્ટ અને supreme court ની દિશા-નિર્દેશકે પણ આમ જનજાગૃતિને પ્રોત્સાહન આપ્યો છે. વૃક્ષારોપણથી લઇને જાહેર સ્થળો પર સ્વચ્છતા અને શાંતિવ્યવહાર સંરક્ષણ સુધીના નિર્ણયો માટે સૂપ્રીમ કોર્ટે કડક અભિગમ અપનાવ્યો છે. આ પગલાંઓનો સીધો લાભ એ છે કે મિત્રો-પરિવાર, વિદ્યાર્થીઓ-કારોબારીઓ બધાએ જાહેર ব্যবস্থা પ્રત્યે વધુ જવાબદારી અનુભવવી શરુ કરી છે.
આ રીતે મેટ્રોની અંડરગ્રાઉન્ડ યાત્રા માત્ર કેવી નોકરીની ગતિમાં પ્રવાસ નથી, પરંતુ viksit bharat તરફ વધવાનો એક ચિહ્નિત પગથિયું છે. ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસ, નાગરિક શિસ્ત અને ન્યાયિક માર્ગદર્શન—all મળીને એ દર્શાવે છે કે અન્યોનાં અનુકરણ માટે ભારત આજે એક વિશ્વસ્તરનું નમૂનું બની ચૂક્યું છે. આવો, એકતા અને સંવેદનાને આમ જ મજબૂત રાખીને વિકાસની ઉચ્ચ ચડાણે પધારીએ.
