મુંબઈમાં ટ્યુબરક્યુલોસિસની લડતમાં હવે નવા પ્રકારની તપાસની માહિતી સામે આવી છે. બોમ્બે મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (BMC) TB શોધ માટે પરંપરાગત સ્પ્યુટમ માટેની જગ્યા લેતી ‘હુંઠ સ્વૅબ’ આધારીત પાયલટ પ્રોજેક્ટનો વિચાર કરી રહી છે. વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા (WHO)એ અર્ધ વર્ષ પહેલા ઉચ્ચ TB ભાર ધરાવતા દેશોને આવી નિયમિત તથા નજીકની તપાસ માટે ટોંગ સ્વૅબ ટેસ્ટ અજમાવવા લેખikhail સૂચના આપી હતી, જેને લઈને BMC કરવામાં રસ ધરાવે છે.
મુંબઈમાં TB કેસોની વધુ સંખ્યા હોવાથી સમયસર અને સરળ નિદાન મહત્વપૂર્ણ છે. પરંપરાગત સ્પ્યુટમ કલેક્શનમાં દર્દીઓને ડર્ટી અને મુશ્કેલીભરી પ્રક્રિયા જતાવવાની પડે છે, જ્યારે ટોંગ સ્વૅબ માટે દર્દી આરામદાયક સ્થિતિમાં માત્ર જીભ પર રેફર ગરબડી વગર સૂકું સ્વૅબ રોટેટ કરે છે. આ રીત દર્દીઓમાં અભાસમાં અસરકારક અને સ્ટાફ માટે પણ સાફ-સુથરી રીત તરીકે અપનાવવામાં સહાયક ગણાય છે.
WHOની અહેવાલોમાં જણાવ્યું છે કે ટોંગ સ્વૅબથી LyGene/Xpert-Like Near-Point-Of-Care TB ટેસ્ટ્સમાં અછામાં 85% સુધી સંવેદનશીલતા જોવા મળી છે. આ નિકટ-સેવા પરીક્ષણોમાં કેટલીક નવી જિન વિશ્લેષણ પદ્ધતિઓ ઉપયોગમાં લેવામાં આવી રહી છે, જે TB બેકટેરિયા પ્રવેગને ઝડપથી શોધી શકે છે. ઝોનલ TB નિયંત્રણ સેન્ટરો સાથે BMC આ અભ્યાસ અલ્પ વખતમાં શરૂ કરવાની તૈયારીમાં છે.
પાયલટ પ્રોજેક્ટમાં પ્રથમ તબક્કે કેટલાક શહેરલટ હોસ્પિટલો અને આરોગ્ય કેન્દ્રો પસંદ કરવામાં આવ્યા છે. અહીં ટ્રેનિંગ, પ્રોટોકોલ, લેબ સુવિધા અને ડેટા મેનેજમેન્ટ મુદ્દાઓ પર કામ થશે. મારી દૃષ્ટિએ, આ પહેલ TB નિદાનના સમયગાળાને ટૂંકાવી દેશે, જો તેના ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને સ્ટાફ તાલીમમાં યોગ્ય રોકાણ થાય. કેટલાક પડકારો છે—જેમ કે ક્વોલિટી કંટ્રોલ, ખર્ચ અને સિસ્ટમ ઈન્ટિગ્રેશન—પરંતુ યોગ્ય આયોજન સાથે આ સફળ થઈ શકે છે.
નિદાનની નવી વૈકલ્પિક રીતોથી TB લડતમાં મહાન સફળતા મળી શકે છે. BMCનો આ શહેરી પાયલટ મોડેલ مستقبلમાં અન્ય મહાનગરો માટે દિશારેખા પૂરું પાડશે. જ્યારે પરિણામો પુષ્ટિ રૂપમાં મળી જાય, ત્યારે આપણે TB નિયંત્રણ માટે એક વધુ અસરકારક હથિયાર હાથે લઇ શકીશું. આશા છે કે આ અભ્યાસથી અવલોકનશીલ થકી TB નિયંત્રણમાં એક નવી જ સદીની શરૂઆત થશે.
